تفاوت گیربکس AT با AL4+ توضیح به زبان ساده 1405

گیربکس AT چیست؟ (نگاهی به ساختار پایه)

گیربکس AT (Automatic Transmission) یا گیربکس اتوماتیک سیاره‌ای، اصیل‌ترین و رایج‌ترین نوع جعبه‌دنده خودکار در جهان است. این سیستم به جای کلاچ‌های سنتی، از قطعه‌ای به نام «مبدل گشتاور»  با استفاده از فشار روغن برای انتقال قدرت موتور به چرخ‌ها استفاده می‌کند.

ویژگی‌های بارز گیربکس AT:

• نرمی بسیار بالا در تعویض دنده‌ها
• استهلاک پایین در ترافیک‌های سنگین شهری
• دوام و طول عمر بالا به شرط تعویض منظم روغن

گیربکس AL4 چیست؟ (رفع یک سوءتفاهم بزرگ)

بسیاری از افراد تصور می‌کنند AL4 یک سیستم کاملاً متفاوت از AT است؛ اما از نظر علمی و مکانیکی، گیربکس AL4 در واقع یکی از زیرمجموعه‌ها و نسل‌های قدیمی همان گیربکس AT است.

گیربکس AL4 یک جعبه‌دنده ۴ سرعته اتوماتیک است که در دهه ۹۰ میلادی با همکاری مشترک سه شرکت فرانسوی پژو، رنو و سیتروئن طراحی شد. در بازار ایران، زمانی که صحبت از «تفاوت AT و AL4» می‌شود، منظور مقایسه گیربکس‌های ۶ سرعته جدید (که خودروسازان داخلی به آن AT می‌گویند) با همان گیربکس ۴ سرعته قدیمی (AL4) است.

تقابل در بازار ایران: چرا این دو را مقایسه می‌کنند؟

ایران‌خودرو در سال‌های اخیر برای خودروهایی مانند پژو ۲۰۷، گیربکس ۶ سرعته جدیدی ارائه کرد و برای متمایز کردن آن از مدل‌های قدیمی، روی بدنه خودرو نشان «6AT» را نصب کرد. همین موضوع باعث شد خریداران بخواهند تفاوت این نسخه جدید (AT شش سرعته) را با نسخه قدیمی (AL4 چهار سرعته) بدانند.

تفاوت‌های اصلی گیربکس ۶ سرعته AT (جدید) با AL4 (قدیم)

برای درک بهتر، این دو گیربکس را در سه بخش حیاتی مقایسه می‌کنیم:

۱. تعداد دنده‌ها و راندمان حرکتی

• گیربکس AL4: تنها دارای ۴ دنده جلو است. این یعنی فاصله ضرایب دنده‌ها زیاد است. در سرعت‌های بالا (مثلاً ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت)، دور موتور بالا می‌رود که باعث نفوذ صدای موتور به کابین می‌شود.
• گیربکس AT جدید (۶ سرعته): با داشتن ۶ دنده، ضرایب بسیار نزدیک‌تری به هم دارد. این امر باعث می‌شود خودرو همیشه در بهترین دور موتور کار کند و در جاده‌های کفی، دور موتور پایین و کابین بی‌صدا بماند.

۲. استهلاک، خرابی و کیفیت تعویض دنده

• گیربکس AL4: این گیربکس به «تقه زدن» معروف است. به دلیل تکنولوژی قدیمی شیربرقی‌ها، به خصوص در تعویض دنده از ۱ به ۲ (در حالت سرد)، ضربه یا اصطلاحاً لگد احساس می‌شود. همچنین به سیستم خنک‌کاری حساسی نیاز دارد.
• گیربکس AT (6AT): تعویض دنده‌ها بسیار نرم و نامحسوس انجام می‌شود. سیستم خنک‌کاری و برنامه‌ریزی (TCU) در این مدل‌ها ارتقا یافته و خرابی شیربرقی‌ها به شدت کاهش پیدا کرده است.

۳. مصرف سوخت و شتاب‌گیری

گیربکس‌های ۶ سرعته به دلیل تعداد دنده‌های بیشتر و افت دور موتور کمتر هنگام تعویض دنده، شتاب ثانویه بهتری دارند و مصرف سوخت آن‌ها در سیکل ترکیبی حدود ۱ الی ۱.۵ لیتر کمتر از مدل‌های مجهز به AL4 است.

انواع زیرمجموعه‌های گیربکس AT و خودروهای مجهز به آن‌ها

همان‌طور که اشاره شد، گیربکس‌های AT بر اساس تعداد دنده‌ها دسته‌بندی می‌شوند. در ادامه لیست کاملی از این زیرمجموعه‌ها در بازار ایران را بررسی می‌کنیم:

گیربکس‌های ۴ سرعته (4AT) – اقتصادی اما قدیمی

این دسته شامل همان گیربکس معروف AL4 (پژو-سیتروئن) و DP0 (نسخه رنو) می‌شود. همچنین برخی شرکت‌های ژاپنی مانند آیسین (Aisin) نیز در گذشته گیربکس ۴ سرعته تولید می‌کردند.

• خودروهای مجهز به گیربکس خانواده AL4/DP0: پژو ۲۰۶ تیپ ۶، پژو ۲۰۷ (مدل‌های قبل از ۱۴۰۱)، رنو مگان، تندر ۹۰ (ال۹۰) اتوماتیک، رنو ساندرو و پژو پارس اتوماتیک.
• خودروهای مجهز به ۴ سرعته آیسین: دانگ‌فنگ اچ ۳۰ کراس (H30 Cross).

گیربکس‌های ۵ سرعته (5AT) – میان‌رده‌های قابل اعتماد

این گیربکس‌ها با یک دنده اضافه‌تر نسبت به مدل‌های ۴ سرعته، ضعف‌های دور موتور بالا در جاده را برطرف کردند.

• خودروهای مجهز: مزدا ۳ (نسل قدیم و جدید)، فاو بسترن B50F، هیوندای آزرا (نسل‌های قدیمی‌تر) و هیوندای سوناتا NF.

گیربکس‌های ۶ سرعته (6AT) – پادشاه فعلی بازار

در حال حاضر این دسته ایده‌آل‌ترین و استانداردترین گیربکس برای شرایط آب و هوایی و ترافیکی ایران است. راندمان عالی، مصرف سوخت منطقی و تعویض دنده نرم از ویژگی‌های آن است.

• تولیدات داخلی/چینی: پژو ۲۰۷ جدید (سقف شیشه‌ای موتور TU5P)، دنا پلاس توربو اتوماتیک، تارا اتوماتیک، شاهین پلاس.
• تولیدات کره‌ای/ژاپنی (آیسین و پاورتک): کیا سراتو (مونتاژ سایپا)، پژو ۲۰۰۸، سیتروئن C3، هیوندای سانتافه، کیا اپتیما، فاو بسترن B30.

گیربکس‌های ۸ و ۹ سرعته (8AT / 9AT) – پرچمداران لوکس

این جعبه‌دنده‌ها اوج هنر مهندسی در انتقال قدرت هستند. شیفتینگ بسیار سریع و مصرف سوخت فوق‌العاده بهینه از مزایای آن‌هاست، اما هزینه نگهداری بالایی دارند.

• خودروهای مجهز: تمامی مدل‌های مدرن ب‌ام‌و (BMW) با گیربکس‌های ۸ سرعته ZF آلمان، لکسوس NX200t، تویوتا لندکروز، و در خودروهای چینی لوکس مانند اکستریم VX.

نتیجه‌گیری

اگر در دوراهی خرید خودرویی با گیربکس AL4 یا 6AT گیر کرده‌اید، بدون شک انتخاب مدل‌های مجهز به گیربکس ۶ سرعته (نسل جدید AT) منطقی‌تر است. گیربکس AL4 با وجود اینکه هزینه تعمیرات مشخصی دارد و قطعات آن در بازار فراوان است، اما از نظر تکنولوژی منسوخ شده محسوب می‌شود. در مقابل، گیربکس‌های ۶ سرعته AT سواری بسیار نرم‌تر، شتاب بهتر و استهلاک کمتری را برای شما در خیابان‌های پرترافیک به ارمغان می‌آورند.

پرسش و پاسخ (FAQ) تفاوت گیربکس AT با AL4

۱. آیا گیربکس AL4 همان گیربکس AT است؟

بله، از نظر ساختار مکانیکی، AL4 یک گیربکس AT (سیاره‌ای با مبدل گشتاور) است که تنها ۴ دنده دارد؛ اما در اصطلاح بازار ایران، کلمه AT به گیربکس‌های ۶ سرعته جدید اطلاق می‌شود تا از نسخه قدیمی متمایز گردند.

۲. علت اصلی تقه زدن گیربکس AL4 چیست؟

علت اصلی معمولاً به ضعف یا خرابی شیربرقی‌ها  و همچنین افت فشار روغن برمی‌گردد. تعویض به موقع روغن گیربکس و آپدیت نرم‌افزاری می‌تواند تا حد زیادی این مشکل را رفع کند.

۳. بین ۲۰۷ با گیربکس AL4 و ۲۰۷ با گیربکس 6AT کدام بهتر است؟

مدل مجهز به 6AT (همراه با موتور TU5P) بسیار برتر است. تعویض دنده‌ها نرم‌تر بوده، کوبش مدل‌های قدیمی رفع شده و مصرف سوخت در جاده بهینه‌تر است.

۴. روغن گیربکس‌های AT هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟

بسته به شرایط رانندگی، معمولاً توصیه می‌شود روغن گیربکس‌های اتوماتیک (چه ۴ سرعته و چه ۶ سرعته) هر ۴۰ هزار تا ۵۰ هزار کیلومتر به همراه فیلتر روغن تعویض شود تا طول عمر شیربرقی‌ها و صفحات کلاچ حفظ گردد.